previous next

همه چيز در مورد ازن

ازن
ازن و آلودگي هوا:

Ozone=O3گاز ازن، مولكول ۳ اتمي‌اكسيژن است و با فرمول شيميايي o3و بوي تند و رنگ آبي نفتي، يكي از گازهاي جزئي تشكيل دهنده جو است. به طوري كه فضانوردان هنگامی که از بالا به زمین نگاه می کنند، مي‌توانند هاله‌اي آبي رنگ به دور كره زمين ببينند.

ازن موجود در جو، تنها در لايه اي از سطح زمين تا ارتفاع ۵۰ كيلومتر قرار دارد و اگر در شرايط استاندارد، فشار ۱ اتمسفر به طور عمودي بر كل ازن موجود در جو وارد آيد، اقيانوسي از ازن به عمق ۳ ميلي متر در سطح زمين تشكيل خواهد شد.

The Ozone Layer= لایه ازن

ازن يا O3، گاز آبي كم‌رنگي است كه هر ملكول آن از ۳ اتم اكسيژن تشكيل شده است. اين گاز در فاصله ۱۵ تا ۴۰ كيلومتري سطح زمين لايه اي فيلتر مانند تشكيل مي‌دهد كه از ورود اشعه خطرناك ماوراي بنفش به درون جو زمين جلوگيري مي‌كند. ضخامت اين لايه در صورت فشرده شدن ۳ ميلي متر است كه بر فراز استوا ضخيم تر از قطبين زمين است. بيشترين مقدار ازن در استراتوسفر وجود دارد.

Ozone Hole = سوراخ یا حفره ازن

قسمتي از لايه ازن كه از كمترين غلظت برخوردار است، به عنوان «حفره ازن» شناخته مي‌شود. اين حفره بر فراز قطب جنوب و در فصل بهار ظاهر مي‌گردد. ميزان كاهش كلي غلظت ازن در اين منطقه بيش از ۴۰% بوده و از سال‌هاي ۱۹۷۰ تاكنون مشاهده گرديده است.

Stratospheric Ozone

ازن موجود در استراتوسفر به لايه ازن يا ازن استراتوسفري معروف شده است.

۱۰% گاز ازن در تروپوسفر استقرار یافته است.

Tropospheric Ozone

ازن موجود در تروپوسفر به ازن سطحي يا تروپوسفري معروف است. ۹۰% گاز ازن در استراتوسفر استقرار يافته است.

Good Ozone

ازن موجود در استراتوسفر به ازن خوب و مفيد نيز گفته مي‌شود که نقش بسزايي در فيلتر كردن تابشهاي خورشيد دارد چرا كه در حدود ۹۵% تابشهاي خورشيد در محدوده طول موجهاي كوتاه واقع شده است و باندهايي از آن تابشها فوق العاده خطرناك و مضر هستند و ازن موجود در استراتوسفر با جذب تابش UV-B (280-320nm) خورشيد از رسيدن اين تابشهاي مضر به سطح كره زمين جلوگيري مي‌كند همچنين در اثر جذب تابشهاي UV-Bتوسط ازن، گرما آزاد مي‌شود و گرماي آزاد شده مي‌تواند به ساختار حرارتي در استراتوسفر كه افزايش دما با ارتفاع است، كمك كند.

Bad Ozone

در ادبيات محيط زيست به گاز ازن موجود در تروپوسفر لقب ازن بد و مضر داده شده است. از طرفي ازن موجود در سطح زمين بسيار خطرناك و سمي‌است و در رديف گازهاي آلاينده جوي قرار دارد.

Global Atmospheric Watch = GAW

به معني يك سيستم جهاني است كه مراقبت و ديدباني اتمسفر زمين را از نظر آلودگي‌هاي جوي كه منشاء انساني دارند، عهده دار مي‌باشد.

Background Air Pollution Monitoring Network = BAPMoN

شبكه نظارت بر آلودگي زمينه جو

Dobson unit= (DU)

واحد دابسون که جهت اندازه گيري غلظت ازن در جو زمين مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اگر تمامي‌ازن موجود در جو، در يك ستون عمودي در دما و فشار شرايط استاندارد (STP) يعني فشار ۱ اتمسفر و دماي صفر درجه سانتيگراد فشرده شود، لايه اي نازك به ضخامت تنها ۳ mmاز ازن تشكيل خواهد شد كه برابر ۳۰۰ واحد دابسون است.

يك واحد دابسون معادل p.b.b ۱از غلظت ازن است.

ازن عمودي Vertical Ozone

اندازه گيري مقادير ازن جو در یک پروفایل عمودی جو از سطح زمين تا ارتفاع ۳۰ كيلومتری

Total Ozoneازن کلی

اندازه گيري مقادير ازن كلي جو در ايستگاههاي زميني بر اساس ۲ روش طيفي و شيميايي صورت مي‌گيرد. در روش طيفي، با مقايسه ميزان جذب تابش خورشيد توسط ازن جوي و ميزان تابش رسيده به سطح زمين، مقدار ازن كلي محاسبه مي‌شود.

در روش شيميايي بر اساس واكنش الكتروشيميايي بين ازن موجود در هوا و محلول الكتروليت و ميزان الكتروني كه در حين اين واكنش آزاد مي‌شود غلظت ازن محاسبه مي‌شود.

Spectrophotometer Brewerطيف سنج بروئر

دستگاه بروئر جهت اندازه گيري ازن كلي جو، دي اكسيد گوگرد، دي اكسيد نیتروژن و تابش فرابنفش خورشيد طراحي شده است و توانائي اندازه گيري پارامترهاي ياد شده را با استفاده از نور مستقيم و پراكنده خورشيد دارد.

Spectrophotometer Dobsonطيف سنج دابسون

طيف سنج دابسون قديمي‌ترين نوع دستگاههاي سنجده ازن به روش طيفي است و در دهه ۱۹۲۰ توسط پروفسور دابسون در دانشگاه آكسفورد انگلستان طراحي و ساخته شد و به مرور با استفاده از سيستم‌هاي الكترونيكي ارتقاء داده شد.

Ozonesondeازن سوند

دستگاهی است که از طریق واکنش های شیمیایی مقدار گاز ازن در يك پروفايل عمودي از سطح زمين تا ارتفاع ۳۰ كيلومتری اندازه گيري مي‌شود.

Umkehr= اثر امکر

اثري طيفي است و هنگامي‌مشاهده مي‌شود كه نسبت شدت تابش آسماني پراكنده در دو طول موج در ناحيه تابش فرابنفش اندازه گيري شود و در محدوده زاويه سمت الراس رو به افزايش خورشيدي بين زواياي ۶۰ تا ۹۰ درجه ترسيم مي‌گردد. اين نسبت با افزايش زاويه سمت الراس به سمت ۸۶ درجه افزايش مي‌يابد و سپس معكوس شده و روند كاهشي را طي مي‌كند. آقاي Gotzاين حالت را اثر امكر نام نهاد. مشاهدات اثر امكر مي‌تواند اطلاعاتي پيرامون توزيع عمودي ازن در استراتوسفر تا ارتفاع ۵۰ كيلومتر در اختيار ما قرار دهد.

Total Ozone Mapping Spectromete= TOMS

اسپکترومتر تصويربردار ازن کلي

(WOUDC)=World Ozone & Ultraviolet Radiation data centre

مركز جهاني ازن و فرابنفش

OMI = Ozone Monitoring Instrument

ابزار دیدبانی ازن

Total Ozone Column

ستون ازن کلی

Partial Ozone Column

ستون ازن جزئی

PSCs= Polar Stratospheric Clouds

ابرهای استراتوسفری قطبی

ODS =Ozone Depleting Substances

مواد كاهنده ازن

در خيلي از محصولات استفاده مي‌شوند مانند كلروفلورو كربن‌ها (CFCs) كه در يخچال ازآن استفاده مي‌شود.

ورود کاربر